Quỹ Tiền tệ quốc tế IMF và những yêu cầu cải cách

In
PDF.

*Bản quyền thuộc về tác giả và khoa Quốc tế học, vui lòng trích nguồn khi tham khảo*

--------------

Tháng 7/2014, Quỹ Tiền tệ quốc tếIMF sẽ kỷ niệm 70 năm thành lập. Trải quả 70 năm tồn tại, IMF đã trở thành một trong những tổ chức quốc tế lớn nhất toàn cầu, số thành viên hiện tại của IMF  đã lên tới 184 và chỉ kém tổ chức quốc tế lớn nhất thế giới Liên hợp quốc có 8 thành viên. IMF đãgóp phần duy trì sự ổn định của thị trường tài chính thế giới và đóng góp vào sự tăng trưởng và ổn định kinh tế của nhiều quốc gia, nhất là những nước đang phát triển.Tuy nhiên, vẫn còn đó những dấu hỏi về vị trí và vai trò của IMF trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu có nhiều thay đổi so với những điều kiện mà sứ mệnh ban đầu của IMF đặt ra. Bài viết đưa ra những đánh giá về vai trò của IMF thời gian qua và những yêu cầu cải cách đối với IMF trong bối cảnh mới.       

IMF không phải là một thể chế quản trị toàn cầu hiệu quả?

Tháng 7/ 1944, cùng với các trụ cột khác của nền kinh tế thế giới hậu Thế chiến II như Ngân hàng Tái thiết và phát triển quốc tế (IBRD), Hiệp định chung về Thương mại và Thuế quan GATT,… Quỹ Tiền tệ quốc tế IMF ra đời sau Hội nghị Bretton Woods. 44 quốc gia sáng lập đã thống nhất đề ra nhiệm vụ trọng tâm của IMF là bảo vệ và thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế thế giới thông qua việc quản lý và điều tiết hệ thống tiền tệ quốc tế mới. Với tôn chỉ hoạt động là thúc đẩy sự hợp tác tiền tệ; tạo điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng và tăng trưởng thương mại quốc tế một cách cân đối; tăng cường ổn định tỷ giá hối đoái; hỗ trợ cho việc thành lập hệ thống thanh toán đa phương; cho các nước hội viên tạm thời sử dụng các nguồn vốn chung của Quỹ với những đảm bảo thích hợp; rút ngắn thời gian và giảm bớt mức độ cân bằng trong cán cân thanh toán quốc tế của các nước hội viên, về cơ bản, IMF trở thành một trong các yếu tố then chốt hình thành lên cấu trúc quan hệ kinh tế quốc tế sau chiến tranh, song song với khuôn khổ quan hệ chính trị là Liên hợp quốc.

Năm 1995, tại lễ thành lập Tổ chức Thương mại Thế giới WTO (ra đời thay thế cho GATT), tổ chức này đã công bố các con số tăng trưởng rất ấn tượng của nền kinh tế toàn cầu liên quan đến vai trò của họ. Trong đó, thương mại quốc tế tăng tới 47 lần, đầu tư quốc tế cũng tăng hàng chục lần kể từ sau Thế chiến II. Tuy nhiện, cần nhận thấy rằng nếu tách rời ảnh hưởng của các tổ chức kinh tế toàn cầu khác thì hiệu quả của GATT/WTO chắc không lớn đến như vậy. Cần nhận thấy là sự phối hợp giữa tự do hóa thương mại và việc thiết lập các cơ chế điều tiết chính sách tiền tệ quốc tế có mối quan hệ biện chứng với nhau, thúc đẩy sự tiến bộ chung của nhân loại. Vai trò của IMF, với tư các là một tổ chức có chức năng quản trị toàn cầu đối với vấn đề tài chính – tiền tệ, có ý nghiã hết sức quan trọng trong việc gia tăng sự thịnh vượng chung trên thế giới thời gian qua. Xem xét ở góc độ này, IMF đã làm được ít nhất hai điều thực sự có ý nghĩa. Thứ nhất, việc tạo ra các phương tiện thanh toán quốc tế góp phần không nhỏ tạo ra sự tăng trưởng mạnh mẽ của thương mại và đầu tư quốc tế. Thế giới bị chia nhỏ thành hàng trăm quốc gia và vùng lãnh thổ khác nhau và cũng gần bằng ngần đó các đồng tiền riêng biệt. Nếu không có một phương tiền thanh toán được chấp nhận chung, rất khó để thương mại và đầu tư quốc tế có thể phát triển trong khung cảnh như vậy. Việc đề xướng sử dụng đồng USD và sau đó là sự điều chỉnh dẫn tới sự hình thành của nhiều đồng tiền mạnh khác như EUR, JPY, GBP,… trong giao dịch quốc tế là một trong những thành công của IMF trong nỗ lực góp phần tạo ra sự liên kết chặt chẽ hơn trong nền kinh tế thế giới. Thứ hai, đm bảo công bằng nhất định cácmối quan hệ tỷ giá hối đoái. Khi hệ thống Bretton Woods sụp đổ, các nước đã tự áp dụng cơ chế hình thành tỷ giá hối đoái phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế - thương mại của họ. Không phải nước nào cũng tôn trọng giá trị địch thực trong quan hệ tiền tệ quốc tế. “Kinh tế thị trường không đi kèm với đạo đức và nghĩa vụ” là cách giải thích phổ biến cho hành động phá giá nội tệ để giành lợi thế cạnh tranh về giá hàng hóa xuất khẩu, tăng thu hút đầu tư nước ngoài và du lịch quốc tế…, mà nhiều nước theo đuổi, thậm chí có những lớn như Trung Quốc. Hệ lụy của chính sách này là việc trả đũa lẫn nhau về thương mại hoặc là sự phát động cuộc chiến tranh tiền tệ vốn dĩ kết cục của nó là đều gây tổn thất cho nền thương mại toàn cầu nói chung và mối quan hệ kinh tế giữa các nước nói riêng, đồng thời đặt nền tài chính toàn cầu trước những rủi ro hệ thống. IMF đã có những khuyến nghị cần thiết để đưa mối quan hệ tiền tệ quốc tế trở nên lành mạnh hơn.

Hơn thế nữa, cho dù còn nhiều tranh luận về sự công bằng trong việc ra quyết định, IMF góp phần vào việc thiết lập một trật tự kinh tế quốc tế hiệu quả hơn những thể chế tiền tệ từng được biết trước đó. Bên cạnh việc thiết lập và phổ biến những quy tắc chung về thanh toán quốc tế thì việc trợ giúp tài chính của IMF đối với những nền kinh tế gặp khó khăn về thanh khoản ngoại tệ, hoặc cung cấp tín dụng hỗ trợ chuyển đổi cho những nước thiếu kinh nghiệm chuyển đổi hệ thống tài chính phù hợp với môi trường tài chính quốc tế,… tỏ ra có ý nghĩa thiết thực không những giúp những nước này thoát khỏi tình trạng trì trệ của nền kinh tế, thậm chí là đổ vỡ hệ thống tài chính,... mà còn thúc đẩy tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của họ diễn ra nhanh hơn. Quá trình toàn cầu hóa có lẽ sẽ không thể tăng tốc nếu thiếu đi vai trò trụ cột này của IMF.

Tuy nhiên, cũng trong giai đoạn hình thành và phát triển của các thể chế quản trị tài chính quốc tế kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến nay, thế giới đã chứng kiến ngày càng nhiều cuộc khủng hoảng tài chính – tiền tệ với quy mô và mức độ tác động ngày càng lớn. Hệ lụy của các cuộc khủng hoảng đó đã đẩy lùi thành quả của tăng trưởng kinh tế và làm sụt giảm phúc lợi của nhiều quốc gia cũng như biến các định chế tài chính toàn cầu thành những kẻ ngớ ngẩn. Trách nhiệm về việc để xảy ra những cuộc khủng hoảng đó không thể đổ hết cho IMF nhưng tổ chức này cũng khó có thể biện minh cho sự yếu kém của mình.

Sứ mệnh của IMF đã bị phôi phai ít nhiều do những sự kiện dẫn tới sự đổi thay tiêu cực trong hệ thống tiền tệ quốc tế thời gian qua. Sự sụp đổ của hệ thống Bretton Woods thập niên 1970, cuộc khủng hoảng nợ của các nước Mỹ Latinh thập niên 1980, cuộc khủng hoảng đồng Peso Mexico và cuộc khủng hoảng tài chính – tiền tệ ở Đông Á thập niên 1990, cuộc khủng hoảng tiền tệ Mỹ Latinh và ở Nga những năm đầu thập niên đầu tiên thế kỷ XXI là những bằng chứng thực tiễn chứng minh vai trò ngày càng nhạt nhòa của IMF.

Không dừng ở các cuộc khủng hoảng khu vực, nền kinh tế thế giới hiện tại đang chứng kiến một cuộc khủng hoảng tài chính tồi tệ nhất kể từ sau cuộc Đại khủng hoảng 1929 – 1933. Sự sụp đổ của các định chế tài chính ở Mỹ, bắt đầu bằng sự phá sản của đế chế ngân hàng lớn thứ năm nước Mỹ Lehman Brothers vào năm 2008, gây ra hiệu ứng domino khiến hệ thống tài chính toàn cầu chao đảo, đặt các nước ở khắp nơi trên thế giới vào tình trạng tồi tệ chưa từng có. Hệ lụy của cuộc khủng hoảng tài chính lan rộng tới hệ thống sản xuất, lĩnh vực cơ bản nhất của nền kinh tế, đưa tới sự suy thoái sâu rộng trên toàn cầu. Ngay khi cuộc khủng hoảng nổ ra, trong lúc nhiều nước vật lộn với những khó khăn trong lĩnh vực tài chính và loay hoay tìm các giải pháp đối phó thì IMF – một tổ chức có chức năng giám sát hệ thống tài chính toàn cầu thông qua việc theo dõi chính sách kinh tế vĩ mô của các nước – lại im lặng. Đây không phải là sự im lặng đáng ngạc nhiên bởi phản ứng chậm chạp và đôi khi bất lực trước các cuộc khủng hoảng dường như đã trở thành căn bệnh mãn tính của tổ chức tài chính quốc tế lớn nhất này.

Sự trì trệ của IMF khiến nhiều nước muốn tiến hành cuộc cải tổ tổ chức này. Đã nhiều lần yêu cầu cải cách được đặt lên bàn nghị sự của IMF khi chứng kiến sự bất lực của nó, tuy nhiên vì nhiều lý do những bên đặt ra yêu cầu cải cách không đạt được mục tiêu của mình. Cuộc khủng hoảng kinh tế từ 2008 đến nay, làm rung chuyển cả những đế chế kinh tế hùng mạnh như Mỹ, EU và nhiều khu vực kinh tế khác khiến câu hỏi về vai trò của IMF lại được đặt ra. IMF liệu đã đảm nhận tốt vai trò mà các nước thành viên kỳ vọng? IMF đã phát hiện và cảnh báo sớm dấu hiệu của nhữngg bất ổn đối với nền tài chính thế giới nói riêng và nền kinh tế thế giới nói chung hay chưa? Câu trả lời rõ ràng là IMF chưa làm thỏa mãn bất kỳ ai. Năm 1997, IMF không dự báo được cuộc khủng hoảng tài chính Đông Á (Báo cáo triển vọng Kinh tế thế giới năm 1996 của IMF lạc quan cho rằng Thailand – nơi khởi nguồn cuộc khủng hoảng Đông Á - đang đứng trước ngưỡng cửa “hóa rồng”), cũng như vừa qua, IMF không thấy trước được những dấu hiệu “chẳng lành” của hệ thống tài chính Mỹ, vốn được một số nhà kinh tế cảnh báo khi tình trạng bong bong bất động sản khá rõ ràng. Đâu là những nguyên nhân khiến IMF đang dần đánh mất những kỳ vọng của các thành viên như vậy.

Nguyên nhân khiến IMF trở nên kém hiệu quả

Năm 1946, nhân dịp kỷ niệm 2 năm sự ra đời của IBRD và IMF tại Savannah (Mỹ), John Maynar Keynes, một trong những người cha tinh thần cho sự ra đời của IMF, đã có một bài phát biểu quan trọng. Mượn ý trong một câu chuyện cổ tích, Keynes chúc IMF nhận được 3 món quà – 3 điều ước trong tương lai: i) sự vạn năng (có thể được hiểu là yêu cầu gia tăng quyền lực kiểm soát của IMF); ii) năng lượng (nhằm tăng cường khả năng hỗ trợ của IMF); iii) sự thông thái (có thể giúp IMF độc lập ứng phó với nhiều tình huống). Các vấn đề này đã từng được đưa vào chương trình nghị sự cải cách IMF nhưng không lần nào được đả động tới. Xem xét những hạn chế của IMF suốt từ khi hình thành có thể thấy những nhận định của Keynes vẫn còn nguyên giá trị.

Thứ nhất, IMF chưa bao giờ có đủ quyền năng cần thiết để đảm trách tốt những nhiệm vụ quốc tế mà nó gánh vác. Thực tế cho thấy là IMF chỉ có thể tác động tới chính sách của các nước đang phát triển mà không thể can dự vào hệ thống tài chính của những nước lớn "tạo ra" nó. Bất luận là đối với Mỹ, EU hay thậm chí là với các nền kinh tế mới nổi gần đây như Trung Quốc, Ấn ĐỘ, Brazil, việc đề nghị tiếp cận hệ thống quản lý tài chính - tiền tệ hoặc yêu cầu sự hợp tác từ các định chế tài chính tư nhân của họ là một "nhiệm vụ bất khả thi" của IMF bởi đó đều được coi là những vấn đề chính trị khá nhạy cảm. Vì thế, tháng 7/2008, IMF vẫn lạc quan tuyên bố tăng dự báo về tốc độ tăng trưởng kinh tế toàn cầu, trong khi tháng 8/2008 là thời điểm Lehman Brothers sụp đổ. Đối với những nước này, IMF chỉ là công cụ cho việc thiết lập những giá trị mà họ thấy cần thiết trong một trật tự kinh tế toàn cầu bất đối xứng. Khi sự bất ổn của hệ thống tài chính thế giới khoải đầu từ những quốc gia lập ra luật chơi thì dĩ nhiên IMF sẽ chẳng thể đóng bất cứ vai trò nào trong việc cảnh báo hay trợ giúp.

Toàn cầu hóa đã dẫn tới những thay đổi sâu sắc trong quan hệ kinh tế quốc tế. Thế giới ngày nay đã khác xa so với thời điểm IMF thành lập, vậy nhưng các chức năng chính của IMF hầu như không như không thay đổi so với chính nó ở thời điểm cách đây 70 năm. Ban điều hành của IMF đã nhìn nhận ra vấn đề nhưng yêu cầu cải cách hệ thống của chính họ nhiều lần bị Mỹ dùng quyền bỏ phiếu chi phối phủ quyết. QUyền hạn của IMF hiện có không cho phép tổ chức này can thiệp vào công việc của các siêu ngân hàng tư nhân xuyên quốc gia, những kẻ luôn cho mình là thông thái nhất nhưng cũng tham lam nhất. Chức năng hiện có của IMF rõ ràng là không thể kiểm soát tình trạng hỗn loạn về tài chính, tính thiếu minh bạch, sự vụ lợi, thiếu tránh nhiệm trong hoạt động của hệ thống tài chính được dẫn dắt bởi những trùm tài phiệt chỉ biết túi tiền của mình là trên hết. Xét ở khía cạnh này, v cũng trở thành nạn nhân của những toan tính lợi ích mà họ không có phần gì trong đó.

  Xét về mặt cơ cấu tổ chức, quyền lực thực tế trong tổ chức tài chính đa phương này vẫn chỉ là cuộc mặc cả giữa Mỹ và châu Âu và do vậy IMF không thể trở thành chiếc chìa khóa vạn năng để giải quyết các vấn đề tài chính toàn cầu bởi người ta đã lạm dụng IMF phục vụ cho các mục tiêu không chỉ đơn thuần là kinh tế tài chính. Thể chế tài chính và tiền tệ quốc tế này không còn là phương thuốc trị bách bệnh do bị chính trị hóa quá nhiều, chuyên tâm vận động cải cách kinh tế, chính trị ở các quốc gia thành viên. Do không còn tập trung vào mục tiêu chính nên IMF đã không giám sát được tình hình hoạt động của hệ thống tài chính toàn cầu, từ đó không thể phát hiện kịp thời những dấu hiệu nguy hiểm của nó, và đương nhiên không thể đưa ra dự báo khả dĩ về nguy cơ khủng hoảng.         

     Thứ hai, IMF đang thiếu năng lượng cần thiết để chống lại các cuộc khủng hoảng có quy mô và phạm vi ngày càng lớn. Với ngân quỹ và khả năng huy động vốn nghèo nàn hiện tại IMF chỉ có thể đương đầu một cách hạn chế với những cuộc khủng hoảng khu vực cỡ vừa như Đông Á, Mỹ Latinh. Đứng trước một cuộc khủng hoảng toàn cầu hoặc ở khu vực có quy mô lớn hơn như châu Âu, không thể đòi hỏi IMF bỏ ra số tiền khổng lồ hàng ngàn tỷ USD giống như người Mỹ hoặc EU làm để hỗ trợ các định chế tài chính trong cơn khốn quẫn tài chính. Mục đích kiềm giữ tỷ lệ phiếu bầu chi phối của Mỹ và Tây Âu khiến IMF không thể mở rộng ngân quỹ hỗ trợ khủng hoảng. Đã nhiều lần nhóm các nước mới nổi BRICS yêu cầu tăng tỷ lệ vốn góp của họ nhưng luật chơi cũ kỹ của IMF, không phải là đồng thuận giống như WTO, và sự ngoan cố của các nước phương Tây khiến cho việc đòi hỏi một vị thế cân xứng hơn cho các nước này chỉ được đáp ứng một cách nhỏ giọt.

Những cuộc giải cứu của IMF gần đây đều khiến các quốc gia nhận trợ giúp cũng như cộng đồng quốc tế chẳng thể hài lòng về tính hiệu quả của nó. Sở dĩ có điều này là do gói hỗ trợ của IMF thường là không đủ giúp các nước gặp khó khăn thỏa mãn cơn khát tài chính của họ dẫn tới sự lan rộng khủng hoảng, ảnh hưởng đến các nước khác vốn không nằm trong tâm bão, câu chuyện xử lý tình trạng nợ công của Hy Lạp gần đây là minh chứng rõ nhất. Cái gốc của vấn đề ở đây là IMF mới chỉ đưa ra các giải pháp riêng lẻ theo kiểu "chữa triệu chứng" mà không quan tâm hoặc không thể hiểu rõ nền tảng căn bản của các quốc gia, cũng như chưa có những đề nghị phối hợp hành động để đối phó với các cuộc khủng hoảng tài chính hữu hiệu hơn. Nếu IMF kêu gọi được các nước chung tay hành động ngay từ khi các cuộc khủng hoảng mới bắt đầu, có lẽ chúng ta không phải chứng kiến sự thất vọng mà các nước dành cho IMF hiện tại.

Cuối cùng, sự thiếu thông thái thể hiện rất rõ qua cách thức can thiệp máy móc của IMF đối với các nước lâm vào tìh trạng khủng hoảng. Quan sát cách thức xử lý các cuộc khủng hoảng ở Mỹ Latinh và Đông Á trước đây có thể nhận thấy IMF đã sử dụng cùng một đơn thuốc cho những con bệnh khác nhau về căn nguyên. quy mô tác động và hậu quả. Tại Thailand, Hàn Quốc và Indonesia, nơi IMF đã chẩn bệnh và thực hiện công tác hỗ trợ tài chính có giá trị hàng chục tỷ USD, cả ba "bệnh nhân" đều nhận được gói giải pháp giống nhau gồm 4 mục chính:

. Cải tổ khu vực hành chính: đóng cửa các ngân hàng thua lỗ và cho phép nước ngoài mua công ty trong nước

. Giảm tăng trưởng kinh tế bằng liệu pháp lãi suất cao

. Cắt giảm chi tiêu công

. Mở cửa thị trường cho FDI và tự do hóa thương mại.

Kết thúc đợt điều trị với các liệu pháp nói trên, hình ảnh của IMF đã bị xói mòn trong con mắt của các nước đang phát triển khi chứng kiến sự trì trệ của các quốc gia chấp nhận các liệu pháp chữa trị do IMF đưa ra. Các nước Đông Á đã học được bài học khá cay đắng khi bị lấy đi sự độc lập về kinh tế và buộc phải thực hiện các chính sách có xu hướng gia tăng sự phụ thuộc vào các chủ nợ phương Tây, đưa nền kinh tế của họ vào sự suy thoái nặng nề hơn. Thailand chưa biết đến bao giờ mới có thể trở thành "con rồng" mới của thế giới, Indonesia cũng đã tụt lại khá dài trên con đường phát triển khi bị những nước phía sau như Việt Nam tiệm cận, Hàn Quốc cũng mất khá nhiều thời gian bùng nhùng trong mớ giải pháp mà IMF đề xuất. Dầu IMF có mang lại một số lợi ích cho cộng đồng thế giới nhưng những thất bại gần đây của tổ chức này khiến nhiều người ngày càng nghi ngờ rằng một nhóm nhỏ, khoảng 1.000 nhà kinh tế ngồi tại trụ sở IMF nằm ở đường 19 Washington DC thủ đô của nước Mỹ, lại có đủ năng lực để có thể áp đặt những điều kiện kinh tế ảnh hưởng đến vận mệnh của hàng tỷ người trên thế giới.      

Sự sáng tạo của các kinh tế gia của IMF phải chăng quá nghèo nàn để có thể đưa ra các dự báo và giải pháp phù hợp. Vấn đề không chỉ đơn giản như vậy, nhiều nhà nghiên cứu chỉ trích rằng IMF quá thiếu hiểu biết về những vấn đề quốc tế nói chung và đặc trưng của từng khu vực nói riêng nên đã dẫn tới việc bốc các "toa thuốc" không chính xác. Hơn nữa, các cấu trúc đa phương như IMF, dựa trên mô hình phát triển vào giữa thế kỷ XX, đã có vẻ lạc hậu không bắt kịp với những đổi thay gây ra do quá trình toàn cầu hóa và sự phát triển của các thị trường tài chính thời gian gần đây. Sự giới hạn của các nguồn lực bổ sung còn khiến IMF bất lực trong việc giải quyết các vấn đề vĩ mô liên quan đến quá trình toàn cầu hóa, mà đặc trưng là sự liên kết của các thị trường vốn, sự chu chuyển với quy mô ngày càng khổng lồ và với tốc độ chóng mặt của tư bản, những cú sốc chưa từng có do tốc độ, quy mô và sự dịch chuyển nhanh chóng của các giá trị so sánh giữa các khu vực.

Cải cách IMF sẽ theo hướng nào?

Trong bối cảnh các thể chế quản trị tài chính toàn cầu hiện chưa có một tổ chức nào có thể thay thế vai trò của IMF thì câu hỏi chỉ nên đặt ra ở đây là IMF sẽ nên được cải cách như thế nào?

Với những yếu kém chủ yếu nêu trên, công cuộc cải cách của IMF chắc sẽ diễn ra nhằm tăng cường sức mạnh cho tổ chức này. Chủ đề cải cách không phải là mới, vấn đề hiện nay là thúc đẩy tốc độ cải cách mà thôi. Cuộc khủng hoảng tài chính - tiền tệ vừa qua khiến cho những tiếng nói cải cách dày đặc hơn bao giờ hết. Cuộc khủng hoảng đã tác động mạnh mẽ tới những nước tạo luật chơi và chính giới các nước này cũng thấy cần phái cải tổ IMF. Đây chính là một cơ hội lớn để làm mới tổ chức có 70 năm tuổi này. Các hướng đi đã được gợi mở bao gồm.

Thứ nhất, IMF cần phải được tăng cường quyền kiểm soát hệ thống tài chính toàn cầu, bởi chỉ có vậy IMF mới có khả năng lấy lại uy tín giúp nó có thể kêu gọi sự phối hợp chính sách trên phạm vi toàn cầu để đối phó với những cuộc khủng hoảng trong tương lai. Thực tế cho thấy khi các cuộc khủng hoảng tài chính diễn ra thương là các nạn nhân trực tiếp của nó phải tự vận động để giải quyết vấn đề của chính họ. Sự can thiệp của IMF thường là chậm chạp và cũng chỉ có ý nghĩa trợ giúp đơn lẻ. Cần nhớ rằng toàn cầu hóa đã khá sâu rộng và tác động tiêu cực của nó không chừa bất kỳ quốc gia nào. Chỉ đến khi cuộc khủng hoảng lan rộng sang các lĩnh vực khác và đe dọa sự an toàn của từng chủ thể nhất định thì các nước mới bắt đầu có sự liên kết chống lại các tác động của nó. Cuộc khủng hoảng mới nhất cũng cho thấy tình trạng tương tự khi các chủ thể quan trọng trong nền kinh tế toàn cầu như Mỹ và EU chỉ tìm thấy tiếng nói chung khi đã khá muộn màng. Hành động chậm chạp đó khiến nhiều lúc hậu quả của các cuộc khủng hoảng lớn hơn nhiều lần so với năng lực phá hoại thực sự của nó. IMF "cũ" chưa làm được nhiệm vụ kêu gọi sự đoàn kết, với quyền lực được trao IMF "mới" có thể làm được điều đó.

Thứ hai, tăng cường năng lượng cho IMF bằng việc mở rộng cơ cấu tổ chức với sự tham gia ngày càng nhiều và sâu hơn của đại diện các nước đang phát triển. Lãnh đạo các siêu cường kinh tế đã bày tỏ những dấu hiệu cho thấy sự cần thiết phải phát triển một chủ nghĩa kinh tế đa phương mới. Cơ chế đa phương này phải xây dựng tinh thần trách nhiệm chung đối với "sức khỏe" của nền kinh tế, chính trị toàn cầu và phải có sự tham gia của các tác nhân chính trong nền kinh tế đó. Trên thực tế, một cơ chế mở đã được đề cập tới nhằm kết nạp nhiều hơn các nền kinh tế mới nổi, giao cho họ nhiều trọng trách hơn trong nền tài chính toàn cầu. Theo đó, G7 cần chuyển thành một nhóm mới bao gồm Brazil, Trung Quốc, Ấn Độ, Mexico, Nga, Arab Saudi, Nam Phi. Một nhóm như vậy, chiếm tới 56% dân số thế giới, 70% sản lượng toàn cầu, sẽ có nhiều sức mạnh hơn để giải quyết các vẫn đề phát sinh trong quan hệ kinh tế quốc tế. Tuy nhiên, nếu G7 chỉ biến thành G14 theo phép cộng đơn thuần thì IMF có khả năng vẫn sẽ chỉ là một tổ chức có tính chất "bình mới, rượu cũ". Để liên tục tiếp thêm năng lượng cho IMF cần tạo ra một cơ chế thực sự mở. Điều này có nghĩa là nhóm các nước có vai trò chi phối IMF sẽ không giới hạn số lượng thành viên cụ thể mà phải rất linh hoạt và có thể mở rộng theo thời gian. Các nước khác cũng có thể gia nhập vào nhóm này khi sức mạnh của họ tăng lên cùng sự sẵn sàng tham gia gánh vác trách nhiệm.

Thứ ba, có thể thấy, cuộc khủng hoảng tài chính hiện nay đã thể hiện sự thất bại về mặt quản lý trên quy mô toàn cầu. Để đảm bào giảm thiểu nguy cơ gây ra khủng hoảng trong tương lại cần phải mở rộng thẩm quyền và quyền lực pháp lý của IMF đối với các giao dịch tài chính thay vì chỉ giới hạn trong các khía cạnh tiền tệ và vấn đề liên quan đến cán cân thanh toán quốc tế như trước đây. ĐIều này dường như khó thực hiện bởi không nước nào muốn "việc nhà" của họ bị nhòm ngó. Tuy nhiên, nếu không tăng thêm quyền lực cho IMF thì trong tương lai những câu chuyện về khủng hoảng có thể sẽ tái diễn hoặc không thì hệ thống tài chính toàn cầu sẽ trở nên méo mó bởi hàng loạt các tổ chức tài chính khu vực khác sẽ ra đời nhằm tránh sự lệ thuộc vào một tổ chức già cỗi như IMF. Bên cạnh đó, chỉ có gia tăng tiếp cận hệ thống tài chính các nước thì IMF mới có cơ hội cải thiện sự thông thái của mình. Hơn nữa, việc tiếp cận các hệ thống tài chính khác nhau có thể giúp IMF đưa ra luật chơi phù hợp hơn, không phải là kiểu áp đặt tư duy bất bình của các nước lớn như hiện nay.

                                                            ***

Cải cách IMF là yêu cầu cấp thiết. Tuy vậy, lợi ích của các thành viên là khác nhau và có thể khiến con đường cải cách của IMF không hề bằng phẳng, nguyện vọng của nhiều quốc gia, đặc biệt là các nước mới nổi, cũng khó đạt được. Gần 20 năm trước đây, thời điểm cuộc khủng hoảng đang lan rộng ở Đông Á, đã có nhiều cuộc thảo luận bàn về tái cấu trúc IMF, tuy nhiên đã không có bất cứ tiến triển thực tế nào. Có một điều không bình thường đó là các nước lớn luôn viện lý do cần phải có một cuộc khủng hoảng để quyết định cái gì cẩn được củng cố. Tuy nhiên, khi cuộc khủng hoảng đó kết thúc họ cũng "quên" luôn việc thực hiện các điều chỉnh cần có. Định chế cũ đã thừa nhận là họ có nhu cầu phải cải tổ, song các bước đi lại chỉ mang tính hình thức hoặc với tốc độ ì ạch. Các thành viên có tiếng nói thường dễ dàng nhất trí với nhau về sự cần thiết phải cải tổ để ngăn chặn sự giảm sút vai trò và ảnh hưởng của IMF, nhưng cải cách như thế nào lại là chủ đề gây tranh cãi vì thực chất đằng sau cuộc cải cách còn là cuộc tranh giành quyền lực và ảnh hưởng trong IMF. Không ai muốn gánh chịu những rủi ro từ hệ thống tài chính toàn cầu, tuy nhiên, một cách cực đoan, nếu không có những bất ổn của hệ thống tài chính thì câu chuyện cải cách IMF vẫn chỉ là một đề tài xếp xó. Có lẽ sự cải tổ IMF sẽ chỉ gắn liền với một cuộc khủng hoảng tài chính nào đó, một số mệnh thật trớ trêu.             

         Tài liệu tham khảo

1. Banerjee, Abhijit (2007), Inside the Machine: Toward a new development economics, Boston Review, Vol. 32 (2), pp 12 - 18.

2. Birdsall, Nancy and Arvind Subramanian (2007),  From World Bank to World Development Cooperative, http://www.cgdev.org/content/publications/detail/14625.

3. Babb, Sarah and Ariel Buira (2005), Mission Creep, Mission Púh and Discression: The Case of IMF Conditionality, London, Anthem Press.

4. Colin I. Bradford, Jr (2005), Global Governance for the 21st Century, Washington DC, Brookings Institution

5. Glaeser Edwward L., Raphael La Porta, Florencio Lopez de Silanes and Andrei Shleifre (2004), Do Institutions Cause Growth?,  Journal of Economic Growwth, 9 (3), pp 271-303.

Comments  

 
0 #1 BestGia 2018-05-13 06:31
I see you don't monetize your page, don't waste your traffic, you can earn extra bucks every
month because you've got hi quality content.
If you want to know how to make extra $$$, search for:
Ercannou's essential adsense alternative
Quote
 
 
0 #2 KatherinaJuicy 2018-08-21 20:55
Hello. I see that you don't update your site too often. I know that writing articles is boring and
time consuming. But did you know that there is a tool that allows you to create
new articles using existing content (from article directories or other pages from your niche)?
And it does it very well. The new articles are unique and pass the copyscape test.
Search in google and try: miftolo's tools
Quote
 

Add comment


Security code
Refresh